تبلیغات
سلامت کار - برق و عوامل موثر در برق گرفتگی
 
درباره وبلاگ


به سلامت کار خوش آمدید * "سلامت کار" به طور تخصصی به مباحث پیرامون مسائل ایمنی و بهداشت در محیط کار پرداخته و تنها از طریق دو آدرس salamatkar.ir و salamatkar.mihanblog.com قابل دسترسی می باشد. دیگر وبسایت ها یا وبلاگ های موجود با نام مشابه در سایر سرویس های وبلاگدهی و یا سایر دامنه های اینترنتی (com.org...) ارتباطی با "سلامت کار" ندارند. * جهت دسترسی سریع و آسان به مطالب وبلاگ به طور طبقه بندی شده، از فهرست "موضوعات" وبلاگ استفاده نمایید.* در صورت وجود هرگونه سوال، انتقاد یا پیشنهادات خود از طریق منوی "تماس با مدیریت" اقدام نمایید. * همچنین می توانید ازطریق آدرس ایمیل heydari_pro@yahoo.com مستقیما با بنده در ارتباط باشید/. با تشکر .* میلاد حیدری چروده.* مدیر وبلاگ سلامت کار /.

مدیر وبلاگ : سلامت کار
موضوعات
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
سلامت کار
از علم تا عمل همراه با بهداشت حرفه ای
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
دوشنبه 21 اردیبهشت 1394 :: نویسنده : سلامت کار
برق و عوامل موثر در برق گرفتگی

http://namehnews.ir/content/files/Shaker/7272.jpg
عوامل مختلفی نظیر اختلاف پتانسیل الکتریکی ، فرکانس، نوع جریان ، مقاومت بدن ، مدت زمان عبور جریان از بدن ، مسیر عبور جریان از بدن در برق‌گرفتگی یک فرد اثر دارد که به دلیل تخصصی بودن تنها به چند مورد بصورت ساده اشاره می شود.


۱- اختلاف پتانسیل الکتریکی :
 ولتاژ یا اختلاف پتانسیل الکتریکی یا فشار برق بین دو نقطه، نیروی الکتریکی است که جریان الکتریکی را بین آن دو نقطه برقرار می‌سازد. به عبارت دیگر ولتاژ برابر با مقدار کار لازم برای جابه‌جا کردن واحد بار الکتریکی از نقطه‌ای به نقطهٔ دیگر است . اختلاف پتانسیل الکتریکی برق شهر ۲۲۰ ولت و اختلاف پتانسیل باطری خودروی ما ۱۲ ولت است ، هر چه ولتاژ بیشتر باشد جریان عبوری از بدن ما بیشتر خواهد شد .
ولتاژی که می تواند جریان عبوری خطرناکی در بدن ایجاد کند را معمولا” ۷۰ ولت تعریف می کنند اما در عمل مشاهده شده که ولتاژ ۶۵ ولت که در دستگاههای جوشکاری بکار می‌رود در مواردی برق گرفتگی همراه با مرگ را نیز دربر داشته است. در سیستمهای فشار قوی که ولتاژ به هزاران ولت می رسد ، هوای اطراف سیمها نیز یونیزه شده وتبدیل به هادی برق می شود. لذا نزدیک شدن به سیمهای فشار قوی بسیار خطرناک می‌باشدچون از فاصله چند سانتیمتری از طریق هوای یونیزه و بدون تماس با سیمها دچار برق گرفتگی می‌شویم و بدلیل ولتاژ بالا، جریان خیلی زیادی از بدن عبور کرده و سوختگیهای شدیدی بوجود می‌آرود، قلب و ریه ها از کار افتاده و بلافاصله انسان را می‌کشد.
۲- مقاومت الکتریکی بدن:
در مباحث برق وقتی می‌گوییم جریان الکتریکی یعنی حرکت الکترون ها دریک مسیر و اگر چیزی یا ماده‌ای بتواند در برابر عبور این الکترونها ممانعت کند به آن مقاومت الکتریکی می گوییم .
اگر بخواهیم مثالی بزنیم بهتر است بگوییم تماشاچیان داخل یک ورزشگاه مثل الکترونهای داخلی یک باطری هستند ، وقتی تماشاچیان بخواهند از ورزشگاه خارج شوند مجبورند از درها بگذرند و به دلیل کوچک بودن درها حرکت آنها کند می شود در اینجا می‌گوییم درهای ورزشگاه در برابر عبور تماشاچیان مقاومت می‌کنند و سرعت انها را در خارج شدن کاهش می‌دهند درست همین اتفاق در مدار الکتریکی می افتد که در اینجا بدن در برابر عبور الکترونها مقاومت می‌کند طبیعی است که هر چه این مقاومت مقدار بیشتری داشته باشد جریان کمتری از بدن عبور خواهد کرد .
مقاومت الکتریکی بدن انسان ثابت نیست و در حالت طبیعی تقریبا بین ۱۳۰۰ تا ۴۶۰۰ اهم و در اثر عوامل فردی و شرایط محیط کار ممکن است به نسبت ۱ تا ۱۰۰ برابر تغییر نماید، مهمترین عواملی که در تغیر این مقاومت مؤثراست عبارتند از:
۲-۱- حالت روحی فرد:
خستگی، گرسنگی، تشنگی، بی خوابی، عصبانیت، خنده، غم و بیماری از عواملی است که می تواند مقاومت بدن را تا حدودی تغییر دهد .
۲-۲-سطح تماس و فشار تماس:
هر چه سطح و فشار تماس بیشتر باشد مقاومت بدن کمتر می گردد، البته عوامل دیگری غیر از آنچه ذکر شده وجود دارد که می تواند مقاومت بدن را کمتر کند، از جمله وقتی که بدن مرطوب و عرق کرده است مقاومت آن تا حد زیادی کم می شود که در این صورت خطر برق گرفتگی را چندین برابر افزایش می دهد.
بیشترین مقاومت بدن در قسمت پوست است، بطوریکه مقاومت پوست های خشک و سالم گاهی حتی تا چند صد هزار اُهم نیز می رسد، از آنجائیکه جریان برق برای عبور از بدن ناچار است از پوست داخل و خارج شود هر گونه اقدامی که در جهت بالا بردن مقاومت محل ورود و خروج جریان صورت گیرد خطر برق گرفتگی را کاهش می دهد.
دستکش و کفش برای کسی که با تأسیسات برقی سر و کار دارد بسیار حائز اهمیت است بعلت اینکه دستکش و کفش باعث افزایش مقاومت در برابر عبور جریان می گردد.
۳- مسیر ،مقدار و مدت زمان عبور جریان:
با قرار گرفتن بدن در مسیر جریان برق بخشی ازجریان از قلب و سیستم تنفس و یا مغز عبور کرده و سیستم عصبی را مختل می کند. عبور جریان از قلب باعث اضافه شدن ضربان قلب و در جریانهای بیشتر موجب لرزش بطنی و در نهایت از کار افتادن قلب و ایجاد شوک می‌نماید. عبور جریان از سیستم تنفس ایجاد انقباض شدید در ریه‌ها نموده و مانع از ادامه تنفس می شود و خفگی به همراه خواهد داشت.
هر قدر زمان عبور جریان در بدن بیشتر باشد خطر و عوارض آن بیشتر خواهد بود، به همین جهت سرعت عمل در قطع جریان و جدا کردن اتصال از بدن شخص برق گرفته ، نقش حیاتی در نجات او دارد. در نخستین لحظات عبور جریان از بدن مقاومت پوست بدن زیاد است، ولی با عبور جریان گرما ایجاد شده و در طبقه شاخکی پوست که قسمت عمده مقاومت پوست را دارا می‌باشد سوراخهای متعددی ایجاد گردیده مقاومت پوست را سریعا کاهش می‌دهد. در نتیجه جریان گسترش یافته و عوارض متعدد بعدی را به بار خواهد آورد .
عاملی که در برق گرفتگی مؤثر است مقدار جریانی است که از بدن عبور می‌کند. مقدار جریانی که برای بدن خطرناک است، در حدود ۲۰ میلی آمپر می‌باشد و در مقایسه با جریانی که انسان درمنزل (در حدود ۱۵ الی ۲۵ آمپر) و یا در کارهای صنعتی معمولی با آن سر و کار دارد بسیار ناچیز می‌باشد و این مسئله خطر بزرگی برای انسان محسوب می‌شود.
عبور جریان از هر مسیری باشد ، درصدی از آن به شرح ذیل از قلب عبور می کند

– دست – دست ۳/۳ درصد
– دست چپ -پاها ۷/۶ درصد
– دست راست -پاها ۵/۶ درصد
– پا – پا ۴/۰ درصد
ب – راه های جلوگیری از برق گرفتگی :
از مهمترین راه های جلوگیری از برق گرفتگی در منازل و سایر ساختمانها می توان به اجرای سیستم حفاظتی زمین به همراه کلید جریان باقی‌مانده (RCD) در زیر کنتور برق ورودی به ساختمان اشاره کرد که به اختصار در مورد عملکرد هر کدام اشاره خواهد شد .
۱- سیستم حفاظتی زمین:
اجرای سیستم حفاظتی زمین از اصول اولیه و اساسی و غیر قابل چشم پوشی در یک سیستم الکتریکی می باشد به این معنی که با حفر چاه و کوبیدن میله در آن و ارتباط دادن این میله به وسیله سیم زمین به بدنه تمامی تجهیزات الکتریکی ، فرد را از خطر برق گرفتگی در زمانی که بدنه دستگاه برقدار شده محافظت می کنیم . این اتصال علاوه بر تجهیزات برقی به لوله های گاز ، آب و تیر آهنهای استفاده شده در اسکلت ساختمان نیز جهت کارآیی بهتر متصل می شود . جهت ملموس شدن می توان اینکار را به یک جوی آب تشبیه کرد که انتهای جوی به دو شاخه تقسیم می شود ، یک شاخه آن با شیب تند به پایین می رود و شاخه دیگر باشیب زباد به بالا می رود به نظر شما جریان آب در این دو مسیر چگونه تقسیم می شود ؟ به طور یقین تمام یا بخش عمده آب جوی به قسمت سر پایینی سرازیز می گردد . در سیستم حفاظتی زمین ، جوی آب معادل بدنه دستگاهی که در آن اتصال بدنه رخ داده است و مسیر شیب سر بالایی معادل بدن فرد و شیب سر پایینی نیز مسیر چاه ارت می باشد که تمامی جریان وارد آن شده و جریانی از بدن فرد عبور نمی کند .
شکل ذیل یک سیستم برق رسانی با حفاظت زمین را نشان می دهد:

۲- فیوز محافظ جان (RCD) :
کلید جریان باقی مانده یا به اصطلاح کلید محافظ جان یک نوع فیوز خاصی است که در صورتیکه اختلاف جریان سیم فاز و نول بیشتر از مقدار حساسیت کلید باشد جریان را قطع می کند، این کلید با دو نوع حساسیت ساخته ۳۰ میلی آمپری جهت منازل مسکونی و حساسیت ۳۰۰ میلی آمپری جهت مراکز صنعتی ساخته می شود .
درصورتیکه سیستم حفاظتی زمین به درستی اجرا شده و این کلید نیز نصب شده باشد به محض اینکه بدنه دستگاهی برقدار شود جریان خطا به سمت زمین جاری شده و کلید محافظ جان قبل از اینکه منجر به برق گرفتگی شود سریعا” مدار را قطع میکند.
کلید محافظ جان به صورت سه فاز و تک فاز موجود است و در مسیر فاز و نول بعد از کنتور و قبل از فیوزها قرار می گیرد. به عبارت دیگر فاز و نول داخل این کلید شده و به صورت سری در مسیر ورودی برق قرار می گیرد . شکل ذیل مدار اجرایی وچگونگی حفاظت را نشان می دهد:

در انتها مجددا” متذکر می شوم بخاطر جلوگیری از سوانح برق گرفتگی و حفظ جان انسان فقط یک راه وجود دارد، متصل نمودن کّلیه فلزات در ساختمان و اماکن عمومی به سیستم حفاظتی زمین . پیاده و اجرای این کار احتیاج به هزینه قابل توجهی ندارد و با مخارج بسیار کم قابل اجراست .اجرای آن فقط به دانستن و خواستن شما بستگی دارد.
امید است دوستانی که این متن را مطالعه می کنند علاوه بر اطلاع رسانی به سایر همشهریان سریعا” به کمک یک نفر متخصص برق به بررسی نواقص تاسیسات برقی منزل و سایر مراکز عمومی تحت کنترل خود پرداخته و اصلاحات لازم را بعمل آورند. فردا ممکن است دیر شده باشد .

منبع




نوع مطلب : ایمنی شغلی، ایمنی در برق، 
برچسب ها : ایمنی در برق، برق گرفتگی و روش های مقابله با آن، کلید های محافظ جان، تست چاه های ارت، اتصال بدنه و برق گرفتگی، اتصال سیم فاز،
لینک های مرتبط :


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب